“Eenmaal weer thuis uit Oekraïne denk ik: ik ben weer thuis, maar zij wonen daar 365 dagen per jaar”

In 1974 startte Rits Dijkstra (75) als managementtrainee bij de toenmalige Rijkspostspaarbank. Na tien jaar projectcoördinatie, waaronder het ontwikkelen van consumptieve kredietproducten, kreeg hij de leiding over operationele afdelingen zoals Sparen, Betalingsverkeer en Cash. Een reorganisatie zorgde ervoor dat Rits in 2010 bij de bank vertrok. "Ik heb er altijd met veel plezier gewerkt, maar de vertrekregeling gaf mij de financiële vrijheid om vrijwilligerswerk voor onder meer Oekraïne te doen. Dat is precies wat ik de afgelopen vijftien jaar heb gedaan."

Via een vriend, die als landbouwexpert bij de stichting betrokken is, kwam hij in aanraking met PUM. Dit is een door Buitenlandse Zaken gesubsidieerde stichting die experts uitzendt naar adviesprojecten in ontwikkelingslanden. 
"Met de brede kennis die we als ING'ers nu eenmaal hebben, kunnen we een waardevolle bijdrage leveren. Bijvoorbeeld op het gebied van micro-financiering."

Tien missies naar Oekraïne
Maar liefst 31 keer werd Rits uitgezonden naar adviesprojecten, de meeste waren in Afrika. "De laatste tien missies gingen naar Oekraïne, hoewel dat geen ontwikkelingsland is. Er is daar veel regionale coöperatieve kredietverlening. Al die kleine kredietinstellingen moesten gaan voldoen aan de eisen van de centrale bank (Nationale Bank van Oekraine). Met de aanpak van kennisdeling hebben we dat proces begeleid. Je komt daar niet als docent. Ik heb weliswaar kennis van bankprocessen, maar je kent de lokale markt en de lokale regelgeving niet. Je moet dit dus echt met elkaar doen."
Drie jaar geleden nam hij afscheid van PUM, omdat de regels voorschrijven dat vrijwilligers stoppen als ze 72 jaar worden. "Het reizen naar midden-Afrikaanse landen brengt toch enig gezondheidsrisico met zich mee. Daarnaast wordt het zonder de dagelijkse praktijk moeilijker het vak bij te houden. Die leeftijdsgrens is wat mij betreft dus volkomen terecht."

Humanitaire hulp
Als vervolg op zijn activiteiten in Oekraïne werd Rits benaderd voor de functie van penningmeester voor Stichting OpenDoorUkraine. "OpenDoorUkraine werd in 2019 opgericht door voormalig defensieminister Joris Voorhoeve en Robert Serry. Serry was in 1991 de eerste Nederlandse ambassadeur in Kyiv. Mensen denken vaak dat de oorlog op 24 februari 2022 begon, maar de eerste gevechten in de Donbas en de inname van de Krim waren al in 2014. Ons primaire doel met OpenDoorUkraine is om humanitaire hulp te verlenen. We helpen bij het reconstrueren van oorlogsschade zoals beschadigde huizen, scholen, ziekenhuizen en andere maatschappelijke locaties. Daarnaast leveren we materialen aan ouderen en militairen om het leven te verzachten."
Zelf maakte Rits in oorlogstijd ook al een aantal reizen naar Oekraïne. "Ter plekke werken we samen met een klein, lokaal team. Dat kan niet alleen via een Zoom-meeting. We besteden onze financiën voor het overgrote deel lokaal in Oekraïne. Om de projecten en de administratie goed op orde te houden, werken we nauw samen met de mensen in Kyiv." Als hij die kant op gaat, is dat voor vijf of zes dagen. "Na een bezoek aan Oekraïne denk ik altijd: ik ben na vijf nachten weer thuis, maar zij wonen daar 365 dagen per jaar."

Pittig
"De reis is pittig en lang, de trein van de grens naar Kyiv duurt 9,5 uur. En als je in Kyiv bent, gebeurt het gerust dat je in de eerste nacht al twee keer in de schuilkelder zit. De eerste keer verbleef ik in een fijne Bed & Breakfast, maar daarna heb ik mijn dochter beloofd dat ik voortaan in een hotel slaap, dichtbij Maidan Square, met een eigen schuilkelder. Ik was eens in de schuilkelder in slaap gevallen. De nachtwaker van het hotel maakte me wakker. 'Sir, alarm is over.' Toen ik net weer in mijn kamer was, ging het alarm opnieuw af. Het is bewonderenswaardig hoe de Oekraïners dit volhouden." Bang dat hem iets overkomt, is hij niet. "In het centrum, dicht bij de regeringsgebouwen is de luchtverdediging extra sterk, maar het blijft een risico. Op sommige dagen worden er honderden drones en raketten afgevuurd."

Warme overdracht
Deze zomer droeg Rits zijn functie als penningmeester over. "Het was tijd voor een jongere penningmeester die onze ambitieuze groeiplannen vorm gaat geven. Ook voor mijzelf uit continuïteitsoverwegingen, want nu kon ik het nog warm overdragen. Ik blijf wel als vrijwilliger betrokken voor hand- en spandiensten. Verder ben ik invalchauffeur op een rolstoelbus. Na de zomer wil ik ook mijn vrijwilligerswerk bij het Financieel Café en het Repair Café weer oppakken.
(Marianne van de Werken)