1930
Spaarboekje voor de Postspaarbank in Nederlandsch-Indië
Een spaarboekje in 2 talen.
Nederlands en Maleis. Het Nederlandse wapen staat prominent op de kaft.
Een spaarboekje in 2 talen.
Nederlands en Maleis. Het Nederlandse wapen staat prominent op de kaft.
Voor een spaarpot in de vorm van een boek.
Een Nederlandse en een Indonesische versie stonden achterin het spaarboekje.
Nog steeds tweetalig. Nederlands boven het Maleis op de kaft.
De Indonesische adelaar heeft de Nederlandse Leeuw vervangen, nog steeds tweetalig, maar het Indonesisch staat nu boven het Nederlands, en het boekje is gedrukt in Djakarta.
De koloniale naam van de hoofdstad Batavia wordt niet meer gebruikt.
Republik Indonesia Serikat (Verenigde Staten van Indonesië) was de federale republiek die in 1949 was opgericht als rechtsopvolger van Nederlandsch-Indië, in 1950 ging deze op in de staat Indonesië. Waarschijnlijk is dat de reden dat het woordje “serikat” is doorgestreept.
De spaarboekjes zijn nu volledig in het Maleis.
De posterijen behoorden vaak tot de eerste instellingen die een wijdverspreid en goed bereikbaar netwerk hadden in een land en konden dus ook veel meer mensen bereiken. Nederland paste het postbanksysteem niet alleen toe in eigen land (Rijkspostspaarbank 1881) maar ook in haar koloniën. De Postspaarbank in Nederlandsch-Indië werd in 1897 opgericht.
Veilig sparen
Net zoals in Nederland boden de commerciële banken in Nederlandsch-Indië hun diensten alleen aan voor de bovenlaag van de bevolking, de Europeanen en de rijke stedelijke elite die vaak direct of indirect betrokken waren bij de koloniale economie. Via de Postkantoren kon de Postspaarbank de gewone Indonesiërs bereiken in de landelijke en verafgelegen gebieden. Een spaarrekening met rente bood hun een veilige manier van sparen. De rekeninghouder kreeg een bescheiden rente over zijn spaargeld en de inleg werd door de koloniale overheid geïnvesteerd in de infrastructuur en de koloniale administratie. Het gaf de Indonesiër een manier om mee te doen aan de koloniale economie waar loonarbeid en contant geld steeds belangrijker werden. Ondanks de paternalistische instelling van de Postbank, vormden de aangeboden diensten een basis van financiële geletterdheid onder de bevolking en waren ze een deel van het framework voor de postkoloniale economie.
De Postspaarbank in Nederlandsch-Indië was een koloniale instelling en opereerde onafhankelijk van de Rijkspostspaarbank. Toch was ze in veel opzichten ook een kloon van de RPS en veel van de formulieren waren bijvoorbeeld vertaalde kopieën van de formulieren die door de RPS gebruikt werden.
Bank Tabungan Negara (BTN)
Tegen het eind van de jaren 1930 was de Postspaarbank een succesvolle bank met een groot netwerk en kantoren in Jakarta, Surabaya, Makassar en Medan. Na de uitbraak van WOII werden alle bankactiviteiten bevroren. De Japanse bezetter nam de bank in beslag en opereerde onder de nieuwe naam Tyokin Kyoku (Spaarkantoor). Na de oorlog werd Tyokin Kyoku overgenomen door de regering van de nieuw uitgeroepen Republiek Indonesië en ging verder onder de naam Kantor Tabugan Pos (Post spaarkantoor), de Nederlanders hadden toen echter nog wel invloed op het bestuur.
In 1950 werd de bank officieel genationaliseerd en kreeg het de nieuwe naam Bank Tabungan Pos (Postspaarbank). Darmosoetanto werd als eerste Indonesische directeur benoemd. Hij was onder andere verantwoordelijk voor het toezicht van de valutawissel naar de nieuwe Indonesische roepia (IDR). Ook promootte hij de ooit “koloniale” gewoonte van sparen als een patriottische daad ten bate van de moderne economie van de nieuwe Republiek. In 1963 kreeg de bank zijn huidige naam Bank Tabugan Negara (BN) en in 1974 kwam BN met het eerste gestructureerde hypothekenprogramma voor huishoudens met een laag- of middelinkomen.
Tegenwoordig is BN een gespecialiseerde hypotheek- en spaarbank die voor 60% eigendom is van de Indonesische staat.
(Jacoline Bodewes, conservator Bedrijfshistorisch Archief ING)