‘Mijn loopbaan is heel merkwaardig geweest’

Jaap Feenstra was de laatste directeur van girokantoor Arnhem

Jaap Feenstra: “Ik heb hele prachtige kansen gekregen in mijn leven.”

Bijna aan het einde van zijn carrière in 1991 – Jaap Feenstra is dan directeur van girokantoor Arnhem ­- haalt hij zelf een streep door zijn eigen directeursfunctie toen de drie girokantoren Amsterdam, Arnhem en Den Haag ophielden een zelfstandige organisatorische eenheid te zijn.

Jaap: "In mijn derde jaar als directeur heb ik de opdracht gekregen om een rapport te maken met het voorstel om de kantorenorganisatie te kantelen. Dat heb ik met een paar stafmedewerkers gedaan. We gingen organisatorische eenheden opbouwen die gebaseerd waren op het principe: elke deelactiviteit van de drie kantoren wordt gebundeld en komt onder één leiding." Dat plan kreeg de goedkeuring en Jaap Feenstra werd gevraagd om voor een bepaalde tijd directeur te worden van een groot deel van deze nieuwe activiteiten: Productie. In 1994 ging hij met pensioen na een merkwaardig verloop van zijn werkzame leven dat op zijn achttiende begon. Krantenwijk Na een hooglopende ruzie met zijn vader over de verkering met een meisje nam de toen 18-jarige Jaap, geboren en opgegroeid in Nijmegen, een drastisch besluit: hij pakte letterlijk zijn koffer en verliet het ouderlijk huis. "Ik ben al heel jong op eigen benen gaan staan en in de kost gegaan bij andere mensen", herinnert Jaap zich. Eenmaal van school verdiende hij zijn geld met het runnen van een agentschap van dagblad Het Parool in Nijmegen. Jaap liep zelf één van de krantenwijken. Daarnaast was hij leverancier van het tijdschrift Wereldkroniek aan boekhandels. Sloten graven Zijn vriendin woonde in Den Haag en daar werd Jaap begin jaren vijftig benaderd door een kennis of hij wilde komen werken bij de PCGD. Zo maakte Jaap, met zijn mulodiploma op zak, in de rang van 'employé 3 adma', in september 1953 zijn entree als tegenboeker op de afdeling Rekening Courant bij dit overheidsbedrijf. Enkele jaren later werd hij opgeroepen om zijn militaire dienstplicht te vervullen. Jaap weigerde op grond van gewetensbezwaren en moest daarom vervangende burgerdienst doen: "In die periode ben ik begonnen als assistent-verpleger in de Rijks Psychiatrische Inrichting in Eindhoven. Dat heb ik een maandje of vier gedaan. Toen ik trouwde moest ik daar weg. Ik werd tewerkgesteld in een DUW-project in een dienstweigeraarskamp in Vledder in Drenthe. Dat project hield in dat je sloten moest graven in een afwateringsysteem in Drenthe." Instructeur De personeelstekorten in de jaren vijftig bij de PCGD waren zo omvangrijk dat de continuïteit in gevaar kwam. Er werden inventieve oplossingen bedacht. Naast een rekeningenstop werd het Ministerie van Defensie benaderd voor het tewerkstellen van dienstweigeraars, zo ook gewetensbezwaarde Feenstra: "Na een jaar weggeweest te zijn, kwam ik terug op mijn eigen afdeling op mijn eigen groep, maar nu met de status van dienstweigeraar. En ik kreeg soldij", weet Jaap nog. Op Rekening Courant werd begonnen met de vervanging van verouderde kantoormachines. Jaap: "Driehonderd man op mijn zaal moesten opgeleid en omgeschoold worden voor modernere boekhoudmachines. Toen komt de zaalchef, mevrouw Bakker – ik zal het nooit vergeten – bij mij en zegt: 'Feenstra, zou jij instructeur willen zijn bij de omscholing van onze mensen hier?' Ik was zelf een van die mensen. Ik zeg, nou, mevrouw Bakker, dat vind ik harstikke leuk! Dat u aan mij denkt! 'Ja,' zegt zij, 'voor mij bent u een bijzondere kerel!"

image

Jaap Feenstra

Jaap Feenstra is 86 jaar en heeft drie kinderen uit een vorig huwelijk. Hij is hertrouwd met Marianne Schutter. Verder heeft Jaap ook onbezoldigde bestuursfuncties bekleed, te weten voorzitter van het vroegere Welzijnsfonds van NMB Postbank, lid hoofdbestuur en dagelijks bestuur Veilig Verkeer Nederland en bestuurslid heao-Arnhem en betrokken bij de fusie met heao-Nijmegen tot Hogeschool Arnhem-Nijmegen (HAN).

Vorming en training In 1956 vestigde de PCGD vanuit Den Haag een tweede girokantoor in Arnhem waar in de regio meer aanbod op de arbeidsmarkt was. Voor het codeercentrum Roermond, een dependance van de Arnhemse vestiging, werden leidinggevenden gezocht. Jaap solliciteerde en ging in de zuidelijke provincie aan de slag als sectiechef maar gaf tegelijkertijd ook opleidingen aan de codeersters en het administratieve personeel. Uit een eerdere psychologische test voor programmeur, waarvoor Jaap onbekwaam bleek, kwam wél naar voren dat hij over een aantal sociale vaardigheden beschikte waardoor hij in de toekomst geschikt was voor functies als medewerker vorming en training en coaching van management. Jaap: "Op een goede dag komt de heer Menger (hoofd Personeelsdienst) naar mij toe en zegt: 'Feenstra, wij hebben een medewerker vorming en training nodig. Ik heb jouw psychologisch rapport gezien en volgens dat rapport ben jij geschikt voor die functie. Wil jij niet naar Arnhem komen?" Jaap vertrok uit Roermond. Carrière Met al zijn ervaring klom Jaap Feenstra door de jaren heen hoger op de carrièreladder en benutte studiemogelijkheden die op zijn pad kwamen om door te kunnen groeien. Zo rondde hij een hbo-opleiding personeelsbeleid en organisatieontwikkeling af aan de sociale academie De Horst in Driebergen. Toch vond Jaap dat hij onvoldoende voor zijn competenties werd beloond. Daarom solliciteerde hij bij de NOS op de functie hoofd Management Opleidingen met betere financiële vooruitzichten. Voor het bedrijf reden om hem proberen vast te houden, want vertrek zou kapitaalverlies betekenen, aangezien het Girokantoor met betaalde opleidingen al flink in Jaap had geïnvesteerd. Kort daarna werd hem de functie van chef Personeelsdienst aangeboden en in het kader van zijn loopbaanontwikkeling twee jaar daarna de functie van plaatsvervangend directeur girokantoor Arnhem. Jaap: "Korte tijd daarna ging de heer Hoftijzer, mijn directeur, naar een projectfunctie en werd ik benaderd door Minderhoud (raad van bestuur Postbank): 'Wil jij directeur girokantoor Arnhem worden?' En zo kwam ik op die plek terecht." Tussendoor deed Jaap nog een leergang bedrijfskunde aan de Erasmus-universiteit Rotterdam. Zijn actieve loopbaan eindigde in 1994 als directeur Productie bij Operations BetalingsVerkeer, onderdeel van ING. Klokken maken Kort voor zijn pensioen kocht Jaap een motorboot. Daarmee heeft hij met zijn tweede vrouw Marianne heel waterrijk Nederland verkend. Jaap: "Het was een prachtige boot van bijna 12 meter." De boot deed hij enkele jaren geleden weg want "de lusten werden kleiner dan de lasten". Tegenwoordig heeft Jaap, op wie de tand des tijds weinig vat heeft gekregen, zijn oude hobby weer opgepakt: het repareren van klokken, een vak dat hij als tiener heeft afgekeken van zijn oom die klokkenmaker was. Hij volgde cursussen op dat gebied. In de werkkamer van zijn riante appartement in een rustige wijk van Arnhem heeft hij een verzameling zeer exclusieve reisklokken staan. Boeiend kan hij vertellen over de fijne gravures en porseleinen panelen waarmee de kastjes zijn versierd. Terugblikkend vat Jaap zijn werkzame leven kernachtig samen: "Ik heb hele prachtige kansen gekregen in mijn leven. Ik heb weinig hoeven solliciteren. Mijn loopbaan is heel merkwaardig geweest, uniek." (Hans Nijenmanting)

(Met dank aan het Bedrijfshistorisch Archief ING voor de welkome ondersteuning bij het aanleveren van historische data.)

Girokantoor Arnhem

In het ledenblad VO-ING belang nr. 2 van 2020 is de nieuwe bestemming van girokantoor Arnhem als wooncomplex in beeld gebracht waarvan Jaap Feenstra de laatste kantoordirecteur was.